'Yaxın Şərq ' Bölümu Arxivi

Araz Aslanlı

Mayıs ayı Karabağ sorunu açısından kritik gelişmelerin yaşandığı bir ay. 8 Mayıs 1992`de Şuşa Ermenistan silahlı birliklerince işgal edildi.
8 Mayıs 1994, ateşi bir türlü kesemeyen ve barışa giden yolda bir köprü mü, yoksa bir engel mi olduğu hala tam olarak kestirilemeyen Ateşkes Anlaşmasının imzalandığı, 12 Mayıs 1994 ise yürürlüğe girdiği tarih. 18 Mayıs 1992 [...]

Araz Aslanlı
Radikal gazetesinde Baskın Oran imzasıyla “Kardeş Azerbaycan’ın son kazığı” isimli bir makale yayınlanmış. Prof. Dr. Baskın Oran Türkiye`de kendi alanında (özellikle azınlıklar üzerine) saygın bir bilim adamı olarak bilinir. Fakat ne hikmetse konu Ermenistan ve Azerbaycan olduğu zaman Prof. Dr. Baskın Oran`ın çalışmaları bilimsellikten uzak, duygusal, ideolojik nitelik kazanır. Yanlış bilgiye dayalı kesin yargılar Prof. [...]

Araz Aslanlı
 
 
Bölgəmizdə gedən proseslər içərisində son illərdə maraqla izlənənlərdən biri də Türkiyə-İsrail münasibətləridir. Türkiyə-İsrail münasibətləri sadəcə sırf bu iki ölkə üçün deyil, yaratdığı və yarada biləcəyi nəticələr baxımından ABŞ başda olmaqla dünyanın önəmli gücləri və bölgə dövlətləri üçün də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan, İran, Rusiya və Ermənistan da bu münasibətləri diqqətlə izləyir, Türkiyə-İsrail münasibətlərində mənfi [...]

Araz Aslanlı

http://www.gunaz.tv

Qərb ilə İran arasında müharibə artıq başlayıb

Bundan öncəki yazımızda İranın nüvə proqramının nəyə görə bu qədər mübahisə mövzusu olduğuna dair suallara aydınlıq gətirməyə çalışmışdıq. Bu yazımızda isə İranın nüvə proqramının tarixinə qısaca nəzər salacaq və İran ilə Qərb arasındakı nüvə müharibəsi ilə bağlı fikirlərimizi bölüşəcəyik.

İranın nüvə proqramına dair ilk addım ABŞ ilə bu ölkə [...]

Məlumatlara görə, İranın bank sisteminə qoyulan sanksiyalar bü ölkənin xaricdən ərzaq malları idxal etməsində məhdudiyyətlər yaradıb. İrana taxıl ixrac edən ölkələrin və şirkətlərin bir çoxu öz pullarını almaq üçün ciddi problemlərlə üzləşib. Bu səbəbdən indi İrana göndərilən taxıllar İran limanlarında gözlədilir. “Reuters” Agentliyinin verdiyi məlumata görə, yüklə dolu ən azı 10 gəmi İran limanlarının birində [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy

Yumşalma (1997-2005)

1997-ci ildə Məhəmməd Xatəminin prezident seçilməsi İran xarici Фsiyasətində Rəfsancaninin “praqmatik sülh” anlayışının yerinə “demokratik sülh” düşüncəsini  gündəmə gətirdi.[1]Xatəminin hakimiyyəti illərində islahatçı elita İranın XXI əsrdəki inkişafının yeni modeli üzərində işləməyə başladı. Xatəmi Xumeyninin konsepsiyasını ən əsas müddəalarını, o cümlədən “vilayət-i fəqih” institutunu rədd etmirdi. Hətta iddia edirdi ki, islah olunmuş [...]

http://www.araztm.az
The present political crisis will not end, till Hashemi Rafsanjani doesn’t return back to political arena, said Ali Motahhari, one of the conservative deputies of the Iranian parliament. Rafsanjani was the one who gave the first notice that Ahmadinejad was a dangerous man, stated Motahhari in the interview given to the newspaper “Melleti ma” on [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy

Son dövrlərdə İran xarici siyasət anlayışı və bu çərçivədə atdığı addımlar davamlı beynəlxalq gündəmin diqqət mərkəzində olub. Xatırladaq ki, daha əvvəlki yazımızda İranın islami perspektivə əsaslanan xarici siyasət anlayışı davamlılığı təmin edən xarakterik xüsusiyyətlərini təhlil  etmişdik. İki hissədən ibarət bu yazıda isə 1979-cu il inqilabından sonra daxili hakimiyyət mübarizəsinə paralel olaraq İran xarici [...]

Araz Aslanlı

İranın nüvə proqramı niyə təhlükəlidir?

İranın nüvə proqramı ilə bağlı problem artıq uzun müddətdir ki, “müharibə müstəvisində” davam edir. 2000-ci illərin əvvəllərində İranın nüvə proqramına dair gizli məlumatlar ortaya çıxdıqdan sonra dünyada İranın nüvə silahına sahib olmaq istəyinə dair təhlükə siqnalları çalmağa başlamışdır. İran bunu təkzib etməyə çalışsa da hər dəfə ortaya çıxan gizli məlumatlarla [...]

Dr. Nazim CAFERSOY
http://www.1news.com.tr/yazarlar/20120123040814018.html

Ortadoğu 20. yüzyılda büyük güçlerin sıkı rekabetine sahne olan bir bölge olarak uluslararası gündemi meşgul etmiştir.
Son dönemlerde bu bölge özellikle İran`a müdahale ve Arap Baharı süreci nedeniyle büyük aktörlerin dikkat ve ilgisini çekmeye devam ediyor. Bu bağlamda küresel sistemin önemli aktörlerinden olan Rusya`nın bölgeye yönelik ilgi ve aktifliği de kendisini göstermeye devam [...]

Araz Aslanlı

http://www.gunaz.tv

İranın Cənubi Qafqaz siyasəti baxımından əhəmiyyətli istiqamətlərdən biri də İran-Gürcüstan münasibətləridir. İranın Gürcüstan ilə birbaşa sərhədə malik olmaması bu münasibətlərin İran-Azərbaycan və İran-Ermənistan münasibətlərinin kölgəsində qalmasına səbəb olsa da, İran-Gürcüstan münasibətlərinin əhəmiyyətini artıran məqamlar da az deyil.

Ümumilikdə Gürcüstan İran üçün Cənubi Qafqazın və hətta daha geniş mənada Qafqaz-Xəzər bölgəsinin bir parçası kimi, eyni zamanda [...]

Çin və Rusiya rəhbərləri İran Prezidenti Mahmud Əhmədinejadı nüvə məsələsini həll etməyə çağırıb. Bu çağrış iyunun 15-də Qazaxstanın paytaxtı Astanada keçirilən Şanghay Əməkdaşlıq Təşkilatının zirvə görüşündə bir ara gələn Rusiya və Çin rəhbərləri tərəfindən səslənib.
 
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının ötən il keçirilən zirvə görüşündə İran prezidenti iştirak etməmişdi, lakin bu il Astana görüşündə müşahiəçi qismində iştirak edib. [...]

  
Руководители Китая и России призвали президента Ирана решить ядерную проблему. Этот призыв прозвучал 15-го июня на совещании глав государств Организации Шанхайского Экономического Сотрудничества, проходившего в Астане.
 
На прошлогоднем саммите глав государств ОШЭС Ахмадинежад не принял участие, но в этот раз принял участие в качестве наблюдателя. Иранский президент выступил на этом саммите и назвал западные страны [...]

 
Rusiya Prezidenti Dmitri Medvedev iyunun 14-də Özbəkistana səfər edib. Rusiya prezidentinin köməkçisi Sergey Prixodko səfər ərəfəsində Özbəkistanı rəsmi Moskvanın Orta Asyadakı  mühüm və güvənilir partnyoru kimi xarakterzə edib və bu ölkənin terorizmlə mübarizədəki rolunun vurğulayıb. O, iki ölkə arasında inkişaf edən iqdisadi münasibətləri xüsusi qeyd edib. Daşkəndə bir günlük səfər zamanı Medvedevlə Özbək həmkarı İslam [...]

www.araztm.org
İngiltərənin İranı Suriyadakı proseslərə müdaxilə etməklə günahlandırması, bu ölkənin sərt reaksıyasına səbəb olub. İran Xarici İşlər Nazirliyindən verilən açıqlamada, İngiltərənin Tehrandakı Səfirliyinin Müşavirinin dünən Xarici İşlər Nazirliyinə çağrıldığı və İngiltərənin ittihamlarının İran üçün qəbul edilməz olduğu ifadə edildi. İran rəsmiləri Suriyadakı hadisələrə müdaxilə etdiklərinə dair İngiltərənin iddiasının “tamamilə əsassız olduğunu, heç bir dəlil və sənədə [...]

Şəms Bağırova, BDU magistratura tələbəsi 

Soyuq müharaibənin başa çatması və SSRİ-nin dağılmasından sonra Cənubi Qafqaz bölgəsi İsrailin maraq göstərməyə başladığı  regionlardan birinə çevrilib. Post-sovet məkanının müsəlman ölkələrindəki vəziyyət Yaxın Şərqə təsir etmək xüsusiyyətinə malik olduğu üçün, qonşuluq münasibətləri və həmin ölkələrdə yaşayanların əsasən müsəlman olmalarına görə İsrail bu dövlətlərlə yaxın münasibətlər qurmağa çalışır. Bu məqsədlə İsrailin [...]

http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110524114755092.html
Araz Aslanlı
1994 yılının Ocak-Mart dönemi küçük çaplı saldırılar, AGİT ve Rusya’nın arabuluculuk girişimleriyle geçmiştir.
Rusya AGİT Minsk Grubu üyesi olsa da devamlı olarak barışın sağlanması için kendi planına daha çok üstünlük vermekte ve bununla da bölgedeki eski nüfuzunu sağlayacağını düşünmekteydi. Rusya’nın girişimleri içinde en önemlileri Moskova’da 18 Ocak 1994’te Rusya Dışişleri Bakanı Kozırev’le Azerbaycan Dışişleri [...]

www.araztm.org
Mayın 24-ü səhər saatlarında İran Prezidenti Mahmud Əhmədinejad Abadan şəhərinin neftayırma zavodunda yeni benzin istehsalı bölməsinin açılışını edən zaman zavodda partlayış və yanğın baş verib. Partlayış nəticəsində ölən və yaralananlar olub. Partlayışın güclü olmasına baxmayaraq prezident Əhmədinejad və onu müşayiət edən nümayəndə heyəti heç bir xəsarət almayıb. İran prezidenti və onu müşayiət edən nümayəndə heyəti [...]

May ayının 20-də Fələstin nümayəndə heyəti Rusiya Elmlər Akademiyası Şərqşünaslıq İnstitutunun dəvəti ilə Moskva gedib. Fələstindəki əsas siyasi qüvvələr FƏTH, HAMAS, Fələstin Azadlığı Demokratik Cəbhəsi və Fələstin Xalq Partiyası “Əş-Şaab”dan (keçmiş komunist partiyası) ibarət nümayəndə heyəti Rusiya Xarici İşlər Naziri Sergey Lavrovla görüşüb.  Mayın 23-də keçirilən görüşdə Lavrov 4 mayda Qahirədə imzalanmış Fələstin partiyalarının birləşməsini [...]

http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110517030447573.html
Araz Aslanlı
 
Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik sonraki ilk ciddi girişimler İran`dan geldi.
24 Şubat 1992’de İran Dışişleri Bakanı Ali Ekber Velayeti, taraflar arasında arabuluculuk yapma amacıyla bölgeye bir ziyaret gerçekleştirdi. Taraflar arasında ateşkes için temel konularda uzlaşmaya çalışılırken Ermenistan tarafı Hocalı Soykırımı’nı gerçekleştirmiştir. İran`ın bir sonraki benzer girişimi de ateşkes açısından başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
Nisan [...]

İranın Ali Dini Rəhbəri Ayətullah Seyyid Əli Xamenei ilə prezident Mahmud Əhmədinejad arasında Təhlükəsizlik Naziri problemi Əhmədinejadın geri adım atması ilə sona çatmış kimi görünsə də, mühafizəkarların Əhmədinejada və onun yaxınlarına hücumları davam etməkdədir. Son problemdən sonra Əhmədinejad Heydər Moslehinin öz vəzifəsində qalması ilə razılaşdı. O, İran televiziya kanalında Ayətullah Xameneiyə itaət etdiyini və “Vəliyi [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy
 E) Şimali Qafqaz: Risklər və fürsətlər  (5)
 d) Geomədəni risk və fürsətlər  (2)
 
Rusiya-Azərbaycan münasibətlərindən geomədəni amilin bir digər mühüm cəhəti milli-etnik amildir. Ümumilkdə milli-etnik amilin beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolununu hələ 1648-ci ildə Avropada imzalanan Vestfalya müqaviləsi ilə başlatmaq olar. Bu müqavilə ilə ilk dəfə dünyəvi dəyərlərə söykənən beynəlxalq sistemin əsası qoyulmuşdur. 1789-cu ildəki [...]

Rusiyanın NATO-dakı Daimi Nümayəndəsi Dmitri Roqozin Şimali Atlantik Alyansına əməkdaşlıq üçün yeni sənəd təklif edib. Sənəddə Rusiya ilə NATO arasında Raket Əleyhinə Müdafiə Sistemləri (RƏMS) üzrə əməkdaşlığın siyasi prinsipləri və bu işbirliyindən irəli gələn vəzifələr əksini tapıb. Bu barədə açıqlama mayın 6-da Rusiya-NATO Şurasının növbədənkənar iclasından sonra Roqozin tərəfindən verilib. Roqozin bildirib ki, onun tərəfindən [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy
 E) Şimali Qafqaz: Risklər və fürsətlər  (2) 
 c) Geoiqtisadi risk və fürsətlər
 
Ümimilikdə, iqtisadi amil tarixən dövlətlərarası münasibətlərin və beynəlxalq sistemdəki güc mübarizəsinin ən mühüm motivlərindən biri olub. Soyuq müharibə dövründə Qərb və Şərq blokları arasındakı beynəlxalq rəqabətin əsas aparıcı motivinin  ideoloji olması iqtisadi amilin  önəmini gölgələsədə, iki blok arasındakı mübarizənin taleyini Şərq blokunun [...]

Rusiyanın BMT-dəki nümayəndəsinin birinci müavini Aleksandr Pankin aprelin 28-də Təhlükəsizlik Şurasının iclasındakı çıxışında rəsmi Moksvanın Suriyadakı hadisələrə dair mövqeyini açıqlayıb. Rus diplomat Suriyadakı vəziyyətin beynəlxalq sülh və təhlükəsizlik üçün təhlükə yaratmadığını və bu səbəblə Rusiyanın bu ölkənin daxili işlərinə müdaxilə tərəfdarı olmadığını bildirib. Pankin Suriyada ciddi gərginliyin olduğunu qəbul edib, ancaq proseslərdə bütün tərəflərin silahlı [...]

Yaxın Şərqdəki ictimai-siyasi hərəkətlilik bir çox dövləti kimi Tükiyəni də bəzi suallar qarşısında qoyub. Xüsusilə Suriyadakı proseslər Türkiyəni neçə illərdir bəzən problemlərlə, bəzən də uğurlarla diqqət çəkən xarici siyasət kursu baxımından kritik mərhələyə gətirib. Suriya kütləvi etiraz dalğalarının və bu etirazçılara qarşı sərt müdaxilənin növbəti danaynacağına çevrilib. Türkiyə isə Misirdə açıq və sərt, Liviyada isə [...]

İranın Təhlükəsizlik və İnformasiya Naziri Heydər Moslehinin istefası xəbəri ətrafında yaranmış qalmaqal davam edir. Aprelin 23-də İranın Ali Dini Lideri Ayətullah Seyyid Əli Xamenei İranın Fars əyalətindən gələn bir qrup şəxsi qəbul edərkən maraqlı fikirlər səsləndirib. O bildirib ki, bəzi media orqanları “İran İslam Respublikasında parçalanma və ikili hakimiyyət meydana gəldiyini və prezidentin Rəhbərin sözünü [...]

GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, Qafqaz Beynəlxalq Münasibətlər və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Araz Aslanlıdır.
http://gunaz.tv/aze/37/newsCat/1/newsID/43746-Araz-Aslanli-Iran-ucun-Ermenistan-Azerbaycani-ve-Turkiyeni-narahat-etmesi-baximindan-strateji-oneme-sahibir-Musahibe.html/inner/1
- Amerika rəsmilər bu günlərdə İran-Ermənistan arasında imzalanan sazişə baxılacağı ilə bağlı məlumat yayıblar. Sizcə, bu, rəsmi İrəvan üçün nə ilə nəticələnə bilər?
- Bu ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatlarının) İranla bağlı təcrid siyasətinin təbii nəticəsidir. Xüsusilə BMT-nin (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının) və [...]

BMT-nin Baş Katibi Pan Ki Mun bu gün Rusiyaya səfərə başlayıb. Onun aprelin 23-ə qədər davam etməsi nəzərdə tutulan bu səfərində Rusiya rəhbərliyi ilə xüsusilə nüvə təhlükəsizliyi və Liviyadakı vəziyyəti müzakirə etməsi gözlənilir. Kremldən verilən məlumata görə, BMT Baş Katibi aprelin 22-də Rusiya Prezidenti Dmitri Medvedevlə görüşəcək. Bundan başqa Pan Ki Munun Rusiya Xarici İşlər [...]

Aprelin 14-də Çinin Haynan adasındakı Sanya şəhərində Braziliya, Cənubi Afrika Respublikası (CAR), Çin, Hindistan və Rusiya dövlət və hökumət başcılarının BRİKS formatındakı sammiti keçirilib. Sammitdə Braziliya Prezidenti Dilma Rousseff, CAR Prezidenti Ceykob Zuma, Çin Xalq Respublikasının Sədri Hu Szintao, Hindistanın Baş Naziri Manmohan Sinq və Rusiya Prezidenti Dmitri Medvedev yer alıb. Sayca 3-cü, CAR-ın iştirakı [...]