'Məqalələr ' Bölümu Arxivi

Araz Aslanlı

Mayıs ayı Karabağ sorunu açısından kritik gelişmelerin yaşandığı bir ay. 8 Mayıs 1992`de Şuşa Ermenistan silahlı birliklerince işgal edildi.
8 Mayıs 1994, ateşi bir türlü kesemeyen ve barışa giden yolda bir köprü mü, yoksa bir engel mi olduğu hala tam olarak kestirilemeyen Ateşkes Anlaşmasının imzalandığı, 12 Mayıs 1994 ise yürürlüğe girdiği tarih. 18 Mayıs 1992 [...]

Araz Aslanlı
Radikal gazetesinde Baskın Oran imzasıyla “Kardeş Azerbaycan’ın son kazığı” isimli bir makale yayınlanmış. Prof. Dr. Baskın Oran Türkiye`de kendi alanında (özellikle azınlıklar üzerine) saygın bir bilim adamı olarak bilinir. Fakat ne hikmetse konu Ermenistan ve Azerbaycan olduğu zaman Prof. Dr. Baskın Oran`ın çalışmaları bilimsellikten uzak, duygusal, ideolojik nitelik kazanır. Yanlış bilgiye dayalı kesin yargılar Prof. [...]

Araz Aslanlı
 
 
Bölgəmizdə gedən proseslər içərisində son illərdə maraqla izlənənlərdən biri də Türkiyə-İsrail münasibətləridir. Türkiyə-İsrail münasibətləri sadəcə sırf bu iki ölkə üçün deyil, yaratdığı və yarada biləcəyi nəticələr baxımından ABŞ başda olmaqla dünyanın önəmli gücləri və bölgə dövlətləri üçün də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan, İran, Rusiya və Ermənistan da bu münasibətləri diqqətlə izləyir, Türkiyə-İsrail münasibətlərində mənfi [...]

Dr. Nazim CAFERSOY, Kafkasya Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Analisti (QAFSAM-www.qafsam.org)
 
http://1news.com.tr/yazarlar/20120210013744365.html

Rusya`da başkanlık seçimlerine bir aydan da az bir süre kaldı. 2008 yılı sonunda yapılan yeni düzenlemelerle görev süresi 4 yıldan 6 yıla uzatılan yeni başkanın bu kez, hem de üçüncü kere Vladimir Putin olacağına ise yerli yabacı herkes neredeyse kesin gözüyle bakıyor. Putin`in seçimi [...]

Araz Aslanlı

http://www.gunaz.tv

Qərb ilə İran arasında müharibə artıq başlayıb

Bundan öncəki yazımızda İranın nüvə proqramının nəyə görə bu qədər mübahisə mövzusu olduğuna dair suallara aydınlıq gətirməyə çalışmışdıq. Bu yazımızda isə İranın nüvə proqramının tarixinə qısaca nəzər salacaq və İran ilə Qərb arasındakı nüvə müharibəsi ilə bağlı fikirlərimizi bölüşəcəyik.

İranın nüvə proqramına dair ilk addım ABŞ ilə bu ölkə [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy
Atatürk dövrünü nəzərə almazsaq, tarixi əsasən kəskin rəqabət və müharibələrlə səciyyələnən 520 illik Rusiya-Türkiyə münasibətləri son 20 ildəki proseslər nəticəsində tamamiylə yeni bir məna daşımağa başlayıb. Yeni Rusiya-Türkiyə münasibətləri artıq “əməkdaşlıq”, “ortaqlıq”  və son olaraq da “strateji əməkdaşlıq” ifadələrinin tez-tez istifadə edildiyi əlaqələr sistemi kimi xarakterizə edilir. İki ölkə arasında ticarət və turizmlə [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy

Yumşalma (1997-2005)

1997-ci ildə Məhəmməd Xatəminin prezident seçilməsi İran xarici Фsiyasətində Rəfsancaninin “praqmatik sülh” anlayışının yerinə “demokratik sülh” düşüncəsini  gündəmə gətirdi.[1]Xatəminin hakimiyyəti illərində islahatçı elita İranın XXI əsrdəki inkişafının yeni modeli üzərində işləməyə başladı. Xatəmi Xumeyninin konsepsiyasını ən əsas müddəalarını, o cümlədən “vilayət-i fəqih” institutunu rədd etmirdi. Hətta iddia edirdi ki, islah olunmuş [...]

Araz Aslanlı
“Ermeni açılımı” olarak isimlendirilen süreçle birlikte Türkiye-Ermenistan-Azerbaycan üçgeninde (özellikle, Türkiye-Azerbaycan ilişkileri bağlamında) değişen tablo 2010 yılı sonlarında ve 2011 yılı boyunca atılan olumlu adımlarla hak ettiği seyre dönmek üzereydi ki, yine Ermeni meselesi rolünü yerine getirmeye başladı.
Fransa’nın yasakçı zihniyeti yasalaştırma girişimi her nedense bazı Türk basın yayın kuruluşlarında Fransa’dan ve Fransa’daki (aynı zamanda [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy

Son dövrlərdə İran xarici siyasət anlayışı və bu çərçivədə atdığı addımlar davamlı beynəlxalq gündəmin diqqət mərkəzində olub. Xatırladaq ki, daha əvvəlki yazımızda İranın islami perspektivə əsaslanan xarici siyasət anlayışı davamlılığı təmin edən xarakterik xüsusiyyətlərini təhlil  etmişdik. İki hissədən ibarət bu yazıda isə 1979-cu il inqilabından sonra daxili hakimiyyət mübarizəsinə paralel olaraq İran xarici [...]

Araz Aslanlı

İranın nüvə proqramı niyə təhlükəlidir?

İranın nüvə proqramı ilə bağlı problem artıq uzun müddətdir ki, “müharibə müstəvisində” davam edir. 2000-ci illərin əvvəllərində İranın nüvə proqramına dair gizli məlumatlar ortaya çıxdıqdan sonra dünyada İranın nüvə silahına sahib olmaq istəyinə dair təhlükə siqnalları çalmağa başlamışdır. İran bunu təkzib etməyə çalışsa da hər dəfə ortaya çıxan gizli məlumatlarla [...]

Dr. Nazim CAFERSOY
http://www.1news.com.tr/yazarlar/20120123040814018.html

Ortadoğu 20. yüzyılda büyük güçlerin sıkı rekabetine sahne olan bir bölge olarak uluslararası gündemi meşgul etmiştir.
Son dönemlerde bu bölge özellikle İran`a müdahale ve Arap Baharı süreci nedeniyle büyük aktörlerin dikkat ve ilgisini çekmeye devam ediyor. Bu bağlamda küresel sistemin önemli aktörlerinden olan Rusya`nın bölgeye yönelik ilgi ve aktifliği de kendisini göstermeye devam [...]

Dr. Nazim CAFERSOY
http://www.1news.com.tr/yazarlar/20120105053921227.html

Azerbaycan’ın Kafkasya’da ve BDT coğrafyasında bulunması, Türkiye ve İran’la komşuluğu, Türk ve Müslüman kültürüne ait olması nedeniyle yeni Rus Avrasyacılığı için özel bir konum ve öneme sahiptir.
Bu çerçevede Azerbaycan faktörüne Rus Avrasyacılığının en radikal kolunu oluşturan Avrasya Modelleri harekatı temsilcileriyle birlikte sol Avrasyacılık ve resmi Avrasyacılık modelleri de kendi tezlerinde yer vermişlerdir.
Avrasyacılık modelinin [...]

Araz Aslanlı

http://www.gunaz.tv

İranın Cənubi Qafqaz siyasəti baxımından əhəmiyyətli istiqamətlərdən biri də İran-Gürcüstan münasibətləridir. İranın Gürcüstan ilə birbaşa sərhədə malik olmaması bu münasibətlərin İran-Azərbaycan və İran-Ermənistan münasibətlərinin kölgəsində qalmasına səbəb olsa da, İran-Gürcüstan münasibətlərinin əhəmiyyətini artıran məqamlar da az deyil.

Ümumilikdə Gürcüstan İran üçün Cənubi Qafqazın və hətta daha geniş mənada Qafqaz-Xəzər bölgəsinin bir parçası kimi, eyni zamanda [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy
 
Belorusda iqtisadi böhran Rusiya ilə rəsmi Minsk arasında yeni gərginlik yaradıb. Xatırladaq ki, 2010-cu ilin sonundan etibarən Belorusda yerli pulun devalivasiya ediləcəyi ilə bağlı yayılan xəbərlər xalqı kütləvi surətdə xarici valyuta almağa sövq edib. Belorus rəhbərliyinin xarici valyuta alışına məhdudiyyət gətirməsi və devalivasiya olmayacağı barədə açıqlamaları nəticə verməyib və ölkə xarici valyuta [...]

Araz Aslanlı
http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110617111409579.html
Ermenistan Başbakanı Tigran Sarkisyan, BBC’ye verdiği demeçte, Karabağ sorununun çözüm süreci ve Ermenistan ile Türkiye arasındaki ilişkilerin normalleşme sürecini değerlendirdi. Tigran Sarkisyan`ın BBC`ye yaptığı açıklamalar Ermenistan`ın içinde bulunduğu çelişkili durumu bir kez daha gözler önüne serdi.
Tert.am`ın haberine göre Ermenistan Başbakanı Sarkisyan, gazetecinin “Ermenistan, Rusya ile Azerbaycan liderleri arasında 25 Haziran 2011 tarihinde Kazan’da gerçekleştirilecek [...]

Şəms Bağırova, BDU magistratura tələbəsi 

Soyuq müharaibənin başa çatması və SSRİ-nin dağılmasından sonra Cənubi Qafqaz bölgəsi İsrailin maraq göstərməyə başladığı  regionlardan birinə çevrilib. Post-sovet məkanının müsəlman ölkələrindəki vəziyyət Yaxın Şərqə təsir etmək xüsusiyyətinə malik olduğu üçün, qonşuluq münasibətləri və həmin ölkələrdə yaşayanların əsasən müsəlman olmalarına görə İsrail bu dövlətlərlə yaxın münasibətlər qurmağa çalışır. Bu məqsədlə İsrailin [...]

Araz Aslanlı
http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110531034948667.html
30 Mayıs’ta Ermenistan`da Başbakanlıkta “Ermeni Soykırımı” 100. Yıl Etkinliklerini koordine eden Devlet Organizasyon Komisyonu I. Oturumu gerçekleştirildi. Oturumu Komisyon başkanı, Ermenistan Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan yönetti. Serj Sarkisyan toplantı sırasında yaptığı açıklamada sözde “Ermeni Soykırımı”nın inkarına asla tahammül etmeyeceklerini iddia etti.
Ermenistan Cumhurbaşkanlığı basın sekreterliğinden NEWS.am’e verilen bilgiye göre; Serj Sarkisyan katılımcılara komisyonun bünyesinin genişletildiğini, Galouse [...]

http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110524114755092.html
Araz Aslanlı
1994 yılının Ocak-Mart dönemi küçük çaplı saldırılar, AGİT ve Rusya’nın arabuluculuk girişimleriyle geçmiştir.
Rusya AGİT Minsk Grubu üyesi olsa da devamlı olarak barışın sağlanması için kendi planına daha çok üstünlük vermekte ve bununla da bölgedeki eski nüfuzunu sağlayacağını düşünmekteydi. Rusya’nın girişimleri içinde en önemlileri Moskova’da 18 Ocak 1994’te Rusya Dışişleri Bakanı Kozırev’le Azerbaycan Dışişleri [...]

http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110517030447573.html
Araz Aslanlı
 
Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik sonraki ilk ciddi girişimler İran`dan geldi.
24 Şubat 1992’de İran Dışişleri Bakanı Ali Ekber Velayeti, taraflar arasında arabuluculuk yapma amacıyla bölgeye bir ziyaret gerçekleştirdi. Taraflar arasında ateşkes için temel konularda uzlaşmaya çalışılırken Ermenistan tarafı Hocalı Soykırımı’nı gerçekleştirmiştir. İran`ın bir sonraki benzer girişimi de ateşkes açısından başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
Nisan [...]

İranın Ali Dini Rəhbəri Ayətullah Seyyid Əli Xamenei ilə prezident Mahmud Əhmədinejad arasında Təhlükəsizlik Naziri problemi Əhmədinejadın geri adım atması ilə sona çatmış kimi görünsə də, mühafizəkarların Əhmədinejada və onun yaxınlarına hücumları davam etməkdədir. Son problemdən sonra Əhmədinejad Heydər Moslehinin öz vəzifəsində qalması ilə razılaşdı. O, İran televiziya kanalında Ayətullah Xameneiyə itaət etdiyini və “Vəliyi [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy
 E) Şimali Qafqaz: Risklər və fürsətlər  (5)
 d) Geomədəni risk və fürsətlər  (2)
 
Rusiya-Azərbaycan münasibətlərindən geomədəni amilin bir digər mühüm cəhəti milli-etnik amildir. Ümumilkdə milli-etnik amilin beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolununu hələ 1648-ci ildə Avropada imzalanan Vestfalya müqaviləsi ilə başlatmaq olar. Bu müqavilə ilə ilk dəfə dünyəvi dəyərlərə söykənən beynəlxalq sistemin əsası qoyulmuşdur. 1789-cu ildəki [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy
E) Şimali Qafqaz: Risklər və fürsətlər  (4)
 
d) Geomədəni risk və fürsətlər  (1)
 
Beynəlxalq münasibətlərlə bağlı elmi mənbələrdə yeni sayıla biləcək “Geomədəni” (Geoculture) termini əsasən tarix, etnik amil və din ünsürlərini özündə birləşdirən “mədəniyyət”in beynəlxalq siyasətə və dövlətlərarası münasibətlərə təsirlərini xarakterizə etmək üçün istifadə edilir. Ümumilikdə qlobal siyasətdə və dövlətlərarası münasibətlərdə mədəniyyət amili [...]

http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110429041119344.html
29.04.2011 
Yazı dizisine Azerbaycan Savunma Bakanı Sefer Ebiyev’in 7-8 Nisan 2011 tarihli Türkiye ziyaretiyle başlamıştık.
Ama daha yazı dizisini sona erdirmeden önemli bir ziyaret daha gerçekleşti. Türkiye Cumhuriyeti Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Erdal Ceylanoğlu 18-19 Nisan 2011 tarihlerinde Bakü’de en üst düzeydeki siyasal ve askeri makamlarla görüşmelerde bulundu (işin ilginç yanı 15-25 Mayıs 2011 tarihlerinde gerçekleştirilmesi [...]

Dr. Nazim Cəfərsoy
 E) Şimali Qafqaz: Risklər və fürsətlər  (2) 
 c) Geoiqtisadi risk və fürsətlər
 
Ümimilikdə, iqtisadi amil tarixən dövlətlərarası münasibətlərin və beynəlxalq sistemdəki güc mübarizəsinin ən mühüm motivlərindən biri olub. Soyuq müharibə dövründə Qərb və Şərq blokları arasındakı beynəlxalq rəqabətin əsas aparıcı motivinin  ideoloji olması iqtisadi amilin  önəmini gölgələsədə, iki blok arasındakı mübarizənin taleyini Şərq blokunun [...]

http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110422031244450.html 
Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde en önemli gündem maddesi Azerbaycan Savunma Bakanı Sefer Ebiyev’in Ankara’ya gerçekleştirdiği ziyarettir.
7 Nisan 2011 tarihinde başlayan ziyaretinde Sefer Ebiyev ve beraberindeki heyet önce Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ve Genelkurmay Başkanı Işık Koşaner, 8 Nisan 2011 tarihinde ise Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Savunma Bakanı Vecdi Gönül görüşmeler gerçekleştirdi. Görüşmelerde taraflar karşılıklı [...]

http://www.1news.com.tr/yazarlar/20110411124133719.html
11.04.2011 
Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde en önemli gündem maddesi Azerbaycan Savunma Bakanı Sefer Ebiyev’in Ankara’ya gerçekleştirdiği ziyarettir.
7 Nisan 2011 tarihinde başlayan ziyaretinde Sefer Ebiyev ve beraberindeki heyet önce Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan ve Genelkurmay Başkanı Işık Koşaner, 8 Nisan 2011 tarihinde ise Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Savunma Bakanı Vecdi Gönül görüşmeler gerçekleştirdi. Görüşmelerde taraflar karşılıklı [...]

Şimali Qafqaz: Risklər və fürsətlər (1)
Dr. Nazim Cəfərsoy
 
a)    Geosiyasi risk və fürsətlər
 
Bu yazı silsiləsinin əvvəlində də qeyd etdiyimiz kimi Şimali Qafqaz Azərbaycanın Rusiya ilə sərhəddini təşkil edirr. Rusiyanın bu bölgədə vəziyyətə tam nəzarət etməsi və güclü olması, rəsmi Moskvanın cənubundakı qonşularına və bu çərçivədə Azərbaycana öz təzyiqini gücləndirməsi mənasına da gəlir. Ənənəvi [...]

 
Rusiya rəhbərliyi beynəlxalq münasibətlərin aktual gündəm maddələrindən olan Liviyadakı hadisələrini diqqət mərkəzində saxlamağa davam edir. Xatırladaq ki, Ərəb dünyasında başlayan üsyan dalğası fevralın ortasından etibarən Liviyada da Müəmmar Qəzzafi hakimiyyətinə qarşı xalq etirazlarına səbəb olub. Fevralın axırında ölkədə etirazın hakimiyyətlə müxalifət arasında silahlı toqquşmalarla daha şiddətlənməsi bu ölkəyə beynəlxalq güclerin reaksiyasını gündəmə gətirib. Bu çərçivədə [...]

http://1news.com.tr/yazarlar/20110329122208111.html
Azerbaycan topraklarının Ermenistan tarafından işgali sorununa (Karabağ sorununa) ışık tutması açısından uzun süren beklentilerden birisi geçtiğimiz günlerde gerçekleşti.
23–24 Mart 2011 tarihlerinde AGİT Minsk Grubu Eşbaşkanları Bernard Fassier (Fransa), Robert Bradtke (ABD) ve İgor Popov (Rusya Federasyonu) Viyana’da Genel Sekreter Marc Perrin de Brichambaut ile görüşme yaptılar ve bölgede durum değerlendirmesi yapan heyetin Özel Raporunu sundular. [...]

 
Son dövrlərdə İranda gedən proseslərin əsas istiqamətlərindən biri də rejimdaxili siyasi mübarizənin getdikcə daha da alovlanmasıdır. Rejimdaxili mübarizə sanki uzunmüddət İİR-in aparıcı simaları olmuş şəxslərin “vurulması” ilə diqqət cəlb edir. Xüsusilə 2009-cu ildəki qalmaqallı prezident seçkisi prosesində və seçkidən sonra baş verənlər, rejimin xarakter dəyişikliyi ilə yanaşı ciddi “kadr” dəyişikliyi ilə də müşaiyət olunur. Xeyli [...]